Przejdź do wersji zoptymalizowanej dla osób niewidzących i słabowidzących
Przejdź do wyszukiwarki
Przejdź do menu górnego
Przejdź do menu lewego
Przejdź do treści głównej
Przejdź do menu prawego
Przejdź do mapy serwisu
Przejdź do stopki
Do animacji foto-01_1 Do animacji foto-04 Do animacji foto-05 Do animacji foto-06 Do animacji foto-18 Do animacji foto-19 Do animacji foto-20 Do animacji foto-21
Do animacji foto-35_1 Do animacji foto-37 Do animacji foto-41 Do animacji foto-44 Do animacji foto-49 Do animacji foto-50 Do animacji foto-54 Do animacji foto-57 Do animacji foto-58 Do animacji foto-59 Do animacji foto-60 Do animacji foto-61 Do animacji foto-65 Do animacji foto-66 Do animacji foto-69 Do animacji foto-70 Do animacji foto-72
Zamknij Zatrzymaj Uruchom
Nowiny24     |     Życie Podkarpackie     |     Wiadomości Polskiej Agencji Prasowej     |     Rozkład PKP     |     Rozkład PKS     |     Rozkład LOT     |     Kursy walut     |     Giełda     |     Lotto     |     Pogoda     |     
Wydrukuj stronę Poleć znajomemu
x

Zapraszam do obejrzenia strony Łukawiec - Historia - Charakterystyka Gminy - Strona internetowa Gminy Wielkie Oczy.

 

Pobierz PDF

Łukawiec

 

Wieś Łukawiec położona jest na Płaskowyżu Tarnogrodzkim. Na jej krajobraz składają się faliste wysoczyzny, porozdzielane płytkimi podmokłymi dolinkami. Stąd też wywodzi się prawdopodobnie nazwa wsi. Podmokłe łąki to inaczej "łęgi" czy "łuki". Niektórzy wywodzą nazwę wsi od ukraińskiego słowa,,łukawy" tj. zły, obłudny. W tradycji ustnej zachowała się legenda, która mówi, że na terenie obecnej miejscowości rosły ogromne drzewa o nazwie łukawy. Ze środka tych drzew wyjmowano "łykwie". Były one giętkie. Nadawały się do wyplatania koszy.

Osada w typie łańcuchówki - złożona jest z kilku części i przysiółków: Czopy, Sydory, Tarnowskie, Wola, Zabuczyna, Zagrobla. Pierwsze ślady działalności człowieka datowane są na okres neolitu, kolejne pochodzą z okresu wpływów rzymskich i wczesnego średniowiecza (IX - X wiek). Świadczą o tym ślady osadnictwa odkryte w 1990 roku w pobliżu cerkwi.

Wieś wzmiankowana jest jako Łukawiec od 1465 roku. Lokowana była na gruntach Szczutkowa przez plebana lubaczowskiego Mikołaja z Niedospalina, który jej organizację powierzył zasadźcy Piotrowi Wołochowi. Podobnie jak zasadźca pierwsi osadnicy mogli mieć rodowód wołoski. Do 1596 roku funkcjonowała jako osada w dobrach probostwa łacińskiego w Lubaczowie. Dobrami tymi wyposażył parafię lubaczowską książę Ziemowit IV. Staraniem bpa przemyskiego Wawrzyńca Goslickiego, za zgodą króla Zygmunta III, na sejmie warszawskim 4 maja 1596 roku weszła w skład dóbr biskupstwa przemyskiego obrządku łacińskiego, dochód z których biskup zamierzał przeznaczyć na rzecz mającego powstać seminarium duchownego - zamiar ten jednak został zrealizowany dopiero w XVIII wieku i przeznaczono na jego rzecz wieś Załuże. Pod koniec XVIII wieku wieś ponownie została włączona do dóbr lubaczowskich i w latach 30-tych XX wieku wróciła da ordynariuszy przemyskich.

Najdalej wysuniętą częścią Łukawca są Tarnawskie. Istniała w tym miejscu osada królewska o takiej samej nazwie (Królówstaw) zapoczątkowana w XV wieku, lokowana w 1543 roku przez hetmana wielkiego koronnego, starostę lubaczowskiego Jana Tarnowskiego. We wsi istniały w XVI wieku: cerkiew, karczma i folwark. Jednak po zmianach właścicieli i translokacji przeprowadzonej przez starostę Jazłowieckiego zeszła do roli folwarku i przetrwała jedynie do XVIII wieku. W XVI wieku we wsi wzmiankowany jest młyn i stawy. W I połowie XVII wieku Łukawiec przeżywał jeden z najtrudniejszych okresów w swych dziejach. W 1623 roku miejscowość została zniszczona w czasie najazdu Tatarów. Biskup Grochowski przystąpił do odbudowy osadnictwa i obniżył na okres swoich rządów czynsz dzierżawny, płacony przez kmieci, ale kolejny właściciel Adam Nowodworski przekazał te ziemie w dzierżawę Żydom. Ci jednak nie przyczynili się do rozwoju, lecz do zubożenia wsi, gdyż nadmiernie wykorzystywani włościanie występowali przeciwko dzierżawcom, a w konsekwencji zaczęli uciekać ze wsi. Podobna sytuacja miała również miejsce w XVIII wieku.
W XVIII Łukawiec liczył 719 mieszkańców. Była to ludność zróżnicowana pod względem wyznaniowym: 310 osób obrządku łacińskiego, 9 wyznania mojżeszowego, 400 unitów, którzy posiadali swoją świątynię.

W okresie Józefińskim dzięki staraniom bpa Antoniego Gołaszewskiego wsie tzw. klucza łukawieckiego zostały przy biskupstwie. Jednak w 1790 zostały "de iure" zajęte przez rząd celem utworzenia w rejonie lubaczowskim zespołu dóbr państwowych.

Liczba ludności stale wzrastała. Pod koniec XVIII wieku wynosiła 1259 osób, w tym 733 unitów i 489 rzymskokatolików. Wraz ze wzrostem ludności nastąpił rozwój wsi. W XIX wieku był tu folwark, gorzelnia, mleczarnia, cegielnia i trzy karczmy. Zawierucha wojenna nie ominęła Łukawca. Świadectwem tego jest cmentarz wojenny żołnierzy austriackich z I wojny światowej. W latach 1937-39 Łukawiec był jednym z ośrodków ruchu ludowego. Liczni działacze PSL doświadczyli tu represji ze strony policji. Przed wybuchem II wojny światowej wieś liczyła 2030 mieszkańców, w tym 1077 grekokatolików. Liczba ta spadła w ciągu następnych lat w wyniku wojny i walk z UPA. Pomnik w lesie oraz mogiły partyzantów na cmentarzu przypominają o 5-godzinnej bitwie oddziałów Mikołaja Kunickiego "Muchy" stoczonej w czerwcu 1944 roku z Niemcami. Oddziały niemieckie wspierane czołgami poniosły znaczne straty w zabitych, rannych
i sprzęcie wojskowym. W sierpniu 1944 roku utworzono we wsi posterunek milicji. Komendantem był plutonowy Mieczysław Nowicki pseudonim "Zbój". W latach 1945 - 46 wysiedlono z Łukawca 274 rodziny ukraińskie.

Z Łukawcem związana jest postać Bolesława Millera - założyciela i kierownika tutejszej szkoły, który w 1939 roku został zmobilizowany jako oficer rezerwy. Następnie został aresztowany i osadzony w obozie jenieckim w Starobielsku. Ostatnia wiadomość od niego pochodziła z 1940 roku. Zginął w Katyniu. Na budynku szkoły w Łukawcu mieści się tablica upamiętniająca jego zasługi.

Po wojnie nastąpiły zmiany w życiu mieszkańców. W 1950 roku położono przez wieś bitą szosę z Lubaczowa w kierunku Wielkich Oczu. W 1957 roku przejechał tędy po raz pierwszy autobus PKS. Pod koniec lat 60-tych przeprowadzono elektryfikację. W 1986 roku oddano ośrodek zdrowia, a w 1988 remizę strażacką. W 1993 roku doprowadzono do wsi gaz. W 1995 roku położono wodociąg.

Krzysztof Bołotiuch
Cała Polska czyta dzieciom CEiDG Innowacyjna Gospodarka Wirtualne Muzea Podkarpacia
Dane kontaktowe

Urząd Gminy Wielkie Oczy
ul. Leśna 2, 37-627 Wielkie Oczy
Tel.: 16 631 012 6
E-mail: ug@wielkieoczy.info.pl

NIP: 793-13-01-368
Regon: 000548123

Godziny pracy

Poniedziałek do Piątku - 7:15 do 15:15

Poprawny HTML 4.01 Transitional Poprawny arkusz CSS Poprawne kodowanie UTF-8
projekt i hosting: INTERmedi@  |  zarządzane przez:CMS - SPI
Niniejszy serwis internetowy stosuje pliki cookies (tzw. ciasteczka). Informacja na temat celu ich przechowywania i sposobu zarządzania znajduje się w Polityce prywatności.
Jeżeli nie wyrażasz zgody na zapisywanie informacji zawartych w plikach cookies - zmień ustawienia swojej przeglądarki.
Zamknij informacje o polityce prywatności